Chương trình mở «Từ kịch bản đến sàn diễn: Tôn vinh di sản và lưu trữ của Vũ Đình Long»

   Bản thảo, thư từ và ấn phẩm của người khai sinh kịch nói Việt Nam lần đầu được bày ra trọn vẹn cho công chúng — và không kéo dài: khi chương trình khép lại, toàn bộ tư liệu sẽ chuyển vào Không gian Vũ Đình Long và chỉ phục vụ nghiên cứu theo yêu cầu. Bảo tàng nằm bên kia sông Hồng, cách Phố cổ chừng hai mươi phút qua cầu Long Biên.

   Vũ Đình Long (1896–1960) viết vở «Chén thuốc độc» năm 1921 — tác phẩm được coi là mốc khởi sinh của kịch nói hiện đại Việt Nam, khi sân khấu vẫn dựa vào chèo, tuồng. Hai năm sau ông cho ra «Tòa án lương tâm», vở bi kịch đầu tiên do người Việt sáng tác. Ông cũng là người lập nhà xuất bản Tân Dân với những tờ báo được đọc nhiều bậc nhất đương thời: «Tiểu thuyết thứ bảy», «Phổ thông bán nguyệt san», «Ích hữu». Lan Khai, Ngọc Giao, Vũ Bằng, Nguyễn Công Hoan viết ở đó; Nam Cao, Tô Hoài, Kim Lân đến với bạn đọc cũng từ đó.

   Những gì đang nằm trong tủ kính:

• — bản thảo gốc các vở kịch, trong đó có những vở ông «Việt Nam hóa», đưa câu chuyện nước ngoài vào bối cảnh Việt
• — thư từ cá nhân, ảnh tư liệu và các bài phỏng vấn
• — tạp chí, sách của Tân Dân, trong đó có trọn bộ hai mươi ấn bản «Tiểu thuyết thứ bảy» những năm 1940 do nghệ sĩ Bùi Công Khánh trao tặng, hiện trưng bày ở tầng 3
• — bài báo cắt dán, tham luận hội thảo và các ấn bản mới in lại tác phẩm của ông

   Chương trình do nhà nghiên cứu mỹ thuật Natalia Kraevskaia, Giám đốc bảo tàng, thực hiện, với sự đồng hành của Goethe-Institut Hà Nội. Bảo tàng mang tên hoạ sĩ Vũ Dân Tân (1946–2009), con trai duy nhất của nhà viết kịch và là một gương mặt tiên phong của mỹ thuật đương đại Việt Nam: năm 1990, ông cùng bà Kraevskaia mở Salon Natasha tại nhà riêng trên phố Hàng Bông, không gian nghệ thuật tư nhân đầu tiên của Hà Nội. Cùng với chương trình, Không gian Vũ Đình Long cũng ra mắt như một «phòng thí nghiệm sống» nơi lịch sử, văn chương và nghệ thuật thị giác gặp nhau; mùa hè vừa qua nơi này đã có hội thảo về Vũ Đình Long — nhà văn, dịch giả, ông chủ nhà xuất bản, và buổi đọc lá thư ông gửi Đặng Thai Mai.

   Nếu bạn quan tâm tới lưu trữ, lịch sử xuất bản hay sân khấu, đây là dịp hiếm để đứng trước chính tư liệu gốc thay vì đọc lại qua sách. Không gian nhỏ, một tiếng rưỡi là đủ; chú thích có tiếng Việt và tiếng Anh.

   Bảo tàng mở cửa thứ Tư đến thứ Bảy 10:00–17:00, Chủ nhật đến 19:00, nghỉ thứ Hai và thứ Ba. Khách vào theo vé tham quan thường của bảo tàng: sinh viên xuất trình thẻ được giảm nửa, người dưới 18 tuổi và từ 60 tuổi trở lên miễn phí, trẻ dưới 14 tuổi cần người lớn đi kèm. Thư từ và câu hỏi gửi về [email protected].

   Hơn một trăm năm sau «Chén thuốc độc», bạn có thể đọc lại năm 1921 từ chính những trang giấy ấy.