Lễ hội «Hội Tết Trung Thu Bính Ngọ 2026»

   Bốn đêm rằm tháng Tám trong một khu phố cổ vốn đã quen tắt điện để thắp đèn lồng — và ở giữa là con vật mà chỉ Hội An mới có: Thiên cẩu. Nếu bạn từng xem múa lân ở bất cứ đâu tại Việt Nam, thứ diễn ra ở đây là một loài khác hẳn.

   Chương trình công bố năm nay gồm: hội thi múa Thiên cẩu và múa lân cùng các tiết mục văn nghệ, trưng bày mâm cỗ Trung Thu truyền thống, hội rước đèn, và đêm phố cổ rực ánh đèn lồng.

   Thiên cẩu khác lân ở đâu. Đầu làm bằng mây, tre và giấy bồi, trán bẹt chứ không tròn, trên gáy có một chiếc sừng nhọn cong về phía trước, tai heo, mắt lồi có mí cử động được, mũi lớn ba tầng, hàm dưới có râu dài đóng mở theo nhịp, hai bên hàm là «mang» hình đôi cá chép. Thân là một dải vải dài, thường màu đỏ, không lông; đuôi là một túm lá. Quan trọng nhất: lân – sư tử luôn đúng hai người múa, còn Thiên cẩu thì một người đội đầu, còn thân và đuôi có thể một, hai hoặc rất nhiều người — thành ra một con vật nhiều chân, gần với trò «rồng rắn» của trẻ con. Đi cùng luôn có Ông Địa cầm quạt.

   Theo truyền thuyết, Thiên cẩu nuốt mặt trời và mặt trăng gây ra nhật thực, nguyệt thực; người ta gõ thùng, gõ mõ, khua thanh la để đuổi nó đi. Nếu con vật nuốt rồi nhả ra, năm ấy sẽ được mùa. Ở Hội An, điệu múa còn gắn với việc trừ tà, ngăn dịch bệnh và hỏa hoạn, cầu buôn may bán đắt — nên các nhà buôn xưa mời đoàn Thiên cẩu về múa tại cửa hiệu.

   Điệu múa có mặt ở Hội An hơn 100 năm; trước 1945 mỗi bang người Hoa đều giữ một đầu Thiên cẩu riêng để múa ở hội quán. Khoảng 1995–1997 nó gần như biến mất khỏi đường phố, bị điệu lân – sư tử kiểu Sài Gòn lấn át, và những năm gần đây được phục hồi chính bằng các hội thi như thế này.

   Năm 2023, «Lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng Tết Trung thu ở Hội An» được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; lễ đón bằng diễn ra tối 28/9/2023 tại Công viên Hội An.

   Lịch chi tiết theo từng ngày thường được ban tổ chức công bố sát ngày khai hội — nên theo dõi thông báo của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An trước khi lên đường.

   Hợp với gia đình có trẻ nhỏ, người mê nhiếp ảnh và bất cứ ai muốn xem một lễ hội còn sống chứ không phải một tiết mục diễn cho khách.

   Bạn sẽ đến vào đêm rằm hay ở lại trọn bốn đêm?