Lễ hội «Nghinh Ông Thắng Tam»

   Trước khi trời sáng, những chiếc ghe của ngư dân phố biển đã ra khơi để rước Ông. Với người đi biển, cá Ông là vị thần hộ mệnh đưa người gặp nạn trở về bờ, nên mỗi năm cả cộng đồng cùng ra biển đón Ngài một lần. Nghi thức ấy được các thế hệ ngư dân Vũng Tàu gìn giữ hơn một trăm năm nay.

   Không gian lễ hội trải rộng khắp phường Vũng Tàu: Bãi Trước với Công viên Quang Trung và Cầu Đá, Miếu Hòn Bà, di tích Đình thần Thắng Tam và các tuyến đường diễu hành trung tâm. Mở màn phần Lễ là nghi thức trên mặt nước: đoàn nghi lễ trên những chiếc ghe kết hoa ra khơi rước linh vị cá Ông về bờ, tiếp đó là lễ khai mạc tại Công viên Tam giác Bãi Trước.

   Phần Lễ truyền thống mở đầu ngoài biển, từ 5h30 đến 7h15 sáng 26/9, gồm:
lễ Nghinh Ông trên biển, mở đầu toàn bộ lễ hội
lễ rước Ông diễu hành đường bộ từ bờ biển về đình
lễ cúng tế Ông Nam Hải, vị thần mà ngư dân tôn xưng là Nam Hải Đại tướng quân
lễ thỉnh Sắc Thần, sắc phong ghi nhận tước hiệu của thần
lễ Xây chầu đại bội và biểu diễn tuồng cổ

   Phần Hội mở từ ngày 25/9, sớm hơn phần Lễ một ngày, và kéo dài đến hết lễ hội: Giải đua thuyền buồm Vũng Tàu mở rộng 2026, các trò chơi dân gian trên biển, Hội thi vẽ và tô màu sinh vật biển «Sắc màu Lễ hội biển Vũng Tàu 2026» dành cho thanh thiếu niên, Hội thi «Rung chuông vàng» tìm hiểu văn hóa và lịch sử Nghinh Ông Thắng Tam, cùng cuộc thi trực tuyến về di tích.

   Lễ hội dành cho cả gia đình, cho người mê nhiếp ảnh và cho khách phương xa muốn thấy một nghi thức sống do chính cộng đồng gìn giữ, chứ không phải màn trình diễn dựng lại cho du khách. Bạn sẽ đi cùng đoàn rước từ mép nước vào tới sân đình.

   Quần thể di tích khởi nguồn từ năm Canh Thìn 1820, đầu triều vua Minh Mạng. Tên đình lấy từ Thắng Tam, một trong ba làng chài được lập trên bán đảo thời ấy. Sau đình, Lăng Ông Nam Hải dựng năm 1824, Miếu Bà Ngũ Hành năm 1832; từ năm 1991 cả quần thể được xếp hạng Di tích Lịch sử – Văn hóa quốc gia.

   Trong Lăng Ông Nam Hải lưu giữ 180 bộ ngọc cốt cá Ông, bộ lớn nhất dài 18 mét — theo ghi chép của làng, con cá này lụy năm 1831 ở vùng biển Bãi Sau. Vua Thiệu Trị và vua Tự Đức ba lần ban sắc phong cho thần Nam Hải, vào các năm 1845, 1846 và 1850.

   Từ năm 2000, Tổng cục Du lịch chọn lễ hội là một trong 15 lễ hội lớn của cả nước. Năm 2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa Lễ hội truyền thống Nghinh Ông Thắng Tam Vũng Tàu vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

   Một điểm nữa của không gian lễ hội là Hòn Bà, đảo đá nhỏ cách Núi Nhỏ hơn hai trăm mét. Trên đảo có Miếu Hòn Bà dựng khoảng năm 1881, thờ Ngũ Đức Thánh Phi. Vào những ngày quanh giữa tháng âm lịch, nước rút để lộ con đường đá dẫn ra đảo và người ta đi bộ ra tận miếu.

   Hãy đến sớm, khi biển còn chưa sáng hẳn, để thấy đoàn ghe rời bờ ra rước Ông.