Lễ hội «Katê»

   Trên những cánh đồng nắng cháy của tỉnh Khánh Hòa, miền Trung Việt Nam, có một cụm tháp gạch đỏ đã đứng vững hơn bảy thế kỷ. Mỗi năm một lần, người Chăm — hậu duệ của nền văn minh Champa cổ — lại tụ hội về đây để tạ ơn thần linh và tổ tiên trong tiếng trống và tiếng kèn réo rắt.

   Lịch năm 2026: nghi lễ chính tại các đền tháp diễn ra ngày 10/10, mùng 1 tháng 7 Chăm lịch; tại xã Phước Hữu chuỗi hoạt động lễ hội kéo dài từ ngày 5 đến 10/10.

   Ngắn gọn:

• lễ rước trang nghiêm và nghi thức khoác y phục cho tượng thần bằng đá;
• âm nhạc truyền thống với trống paranưng và kèn saranai, cùng các điệu múa đền tháp;
• trưng bày thổ cẩm Chăm và gốm Bàu Trúc nổi tiếng, nặn hoàn toàn bằng tay;
• ẩm thực và không khí hội hè dưới chân tháp.

   Katê là lễ hội lớn nhất của người Chăm, dâng lên các vị thần hộ mệnh và tưởng nhớ tổ tiên. Lễ diễn ra tại các đền tháp cổ Po Klong Garai và Po Rome gần thành phố Phan Rang, vào ngày đầu tháng bảy theo lịch Chăm. Các nghi thức tiến hành theo trình tự nghiêm ngặt: chức sắc rước y phục, tắm và mặc áo cho tượng thần bằng đá, đọc lời cầu nguyện, rồi sân tháp rộn ràng tiếng nhạc, điệu múa và sắc màu trang phục truyền thống. Katê đã được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, và vẫn là một truyền thống sống được trao truyền qua nhiều thế hệ, chứ không phải hiện vật bảo tàng.

   Lễ hội hấp dẫn cả người dân địa phương lẫn du khách: với các gia đình Chăm, đây là sự kiện quan trọng nhất trong năm, còn khách phương xa có dịp hiếm hoi chạm vào văn hóa Champa từ bên trong — thưởng thức món ăn ngày hội, ngắm hoa văn thổ cẩm dệt tay và cầm trên tay chiếc gốm nặn thủ công. Người Chăm theo một hình thức Ấn Độ giáo riêng, nên thần linh, nghi lễ và hoa văn của họ gần với đền đài Đông Nam Á hơn là chùa chiền của người Việt. Hãy mang theo máy ảnh — lúc hoàng hôn, những ngọn tháp gạch đỏ khoác lên mình vẻ đẹp huyền bí.

   Hãy lên với những ngọn tháp cổ và sống trọn một ngày Katê cùng người Chăm — một ngày đáng giá cả hành trình.