Buổi giới thiệu sách «Forests Are Gold»

   Suốt thế kỷ XX, rừng ở Việt Nam không chỉ là một hệ sinh thái mà còn là cách nhà nước quản trị con người: ai được đưa lên định cư, ai bị gọi là lâm tặc, sườn đồi nào bị xếp vào diện đồi trọc để trồng lại. Tác giả của cuốn sách viết về đúng chuyện đó sẽ trực tiếp giới thiệu tác phẩm tại Thảo Điền, bên kia sông Sài Gòn, và chương trình được công bố là một buổi giới thiệu sách có người điều phối, nên bạn được nghe cả đường đi của lập luận chứ không chỉ kết luận.

   «Forests Are Gold» do University of Washington Press ấn hành năm 2016, thuộc tủ sách Culture, Place, and Nature. Tên đầy đủ — «Forests Are Gold: Trees, People, and Environmental Rule in Vietnam» — nói rõ ý đồ: 312 trang về cách nhà nước quản lý rừng Việt Nam, từ chính quyền thuộc địa Pháp cho tới nền kinh tế thị trường thời Đổi Mới. Khái niệm trung tâm của sách là environmental rule — cai trị bằng môi trường: theo tác giả, chính sách lâm nghiệp hiếm khi chỉ vì thiên nhiên, mà gần như luôn là một cách quản trị xã hội. Năm 2017, cuốn sách nhận EuroSEAS Social Science Book Prize của Hiệp hội châu Âu về Nghiên cứu Đông Nam Á.

   Pamela D. McElwee là nhà nhân học, chuyên về sinh thái nhân văn tại Rutgers University (Hoa Kỳ), đồng chủ biên tuyển tập «Gender and Sustainability: Lessons from Asia and Latin America». Năm chương sách đưa người đọc đi từ lâm nghiệp thời thuộc địa Pháp, qua các đợt đưa dân lên rừng định cư thời xã hội chủ nghĩa, qua câu chuyện lâm tặc và kiểm lâm thời Đổi Mới, tới những chiến dịch phủ xanh đồi trọc và cuối cùng là tính toán carbon cùng chi trả dịch vụ môi trường rừng. Người điều phối buổi trò chuyện là Minh Nguyen.

   Buổi giới thiệu khép lại triển lãm kéo dài ba tháng «miền trung dung | precious forest» do Dogma tổ chức cùng nhóm A Sông đến từ Đà Nẵng. Triển lãm nói về vùng Đà Nẵng mở rộng: một vùng đất giàu tài nguyên, nhiều nền văn hoá và nhiều cách nhìn thế giới, đang bị xây dựng và du lịch hoá vẽ lại từng ngày, từ người Cơ Tu ở vùng núi phía Tây tới người Kinh nơi trung tâm ven biển. Trong không gian trưng bày là tác phẩm của sáu nghệ sĩ đương đại, bốn nghệ nhân Cơ Tu và loạt ký hoạ chiến trường từ chính bộ sưu tập của Dogma, cùng sự đồng hành của Toom Sara Đà Nẵng.

   Buổi này dành cho những ai đọc về Việt Nam một cách nghiêm túc: sinh viên và người nghiên cứu Đông Nam Á, người làm dự án bảo tồn và khí hậu, dịch giả, biên tập viên, cùng những khán giả quen của không gian nghệ thuật Sài Gòn. Bạn được nghe trực tiếp tác giả của một công trình học thuật về rừng Việt Nam, ngay trong căn phòng nơi các nghệ sĩ đang kể cùng câu chuyện ấy bằng một ngôn ngữ khác.

   Một lưu ý thực tế: phòng trưng bày mới công bố ngày, chưa công bố giờ bắt đầu, và trên trang chính thức Dogma ghi rõ chỉ tiếp khách theo hẹn trước. Bạn hãy viết thư tới [email protected] để hỏi chính xác giờ diễn ra buổi giới thiệu.

   Rừng đã làm nên chính trị Việt Nam như thế nào — câu trả lời đáng được nghe trực tiếp từ chính người đã dành cả một cuốn sách cho câu hỏi ấy.