Lễ hội «Vinh danh làng nghề xã Chuyên Mỹ năm 2026»

   Chuyên Mỹ, nơi được xem là “đất tổ nghề khảm” của Việt Nam, mở hội tôn vinh chính những làng nghề của mình. Khảm trai, sơn mài, may mặc, giày da, mộc mỹ nghệ cùng sản phẩm OCOP sẽ cho bạn thấy vì sao làng nghề khảm trai sơn mài nơi đây vừa đón nhận danh hiệu thành viên mạng lưới thủ công sáng tạo của thế giới.

   Lễ hội Vinh danh làng nghề lần thứ Hai và Tuần văn hóa, du lịch, thương mại làng nghề xã Chuyên Mỹ năm 2026 mang chủ đề “Tinh hoa làng nghề – Kết nối sáng tạo – Lan tỏa giá trị”. Theo phương án thiết kế, không gian lễ hội lấy cảm hứng từ khảm trai, sơn mài và những nghề đặc trưng của xã.

   Trong không gian lễ hội:

• — khoảng 150 gian hàng sản phẩm khảm trai – sơn mài, may mặc, giày dép da, mộc mỹ nghệ và thủ công mỹ nghệ truyền thống;
• — khu trưng bày sản phẩm OCOP, nông sản hữu cơ, nông nghiệp xanh và đặc sản các địa phương;
• — khu ẩm thực và sân khấu;
• — trình diễn nghề truyền thống: chế tác khảm trai, sơn mài, giày da, may mặc, mộc mỹ nghệ;
• — các hoạt động giao lưu, kết nối tiêu thụ sản phẩm và giới thiệu du lịch làng nghề.

   Lễ khai mạc dự kiến diễn ra vào tối 15.10. Theo kịch bản đang được hoàn thiện, đêm khai mạc có chương trình văn nghệ, phóng sự về lịch sử, truyền thống các làng nghề Chuyên Mỹ, nghi thức khai mạc và cắt băng.

   Lễ hội dành cho người yêu đồ thủ công muốn mua tận tay người làm ra, cho gia đình muốn một ngày về làng nghề ngoại thành, và cho những ai tò mò nghề khảm trai nghìn năm được làm ra như thế nào.

   Nghề khảm trai Chuyên Mỹ có lịch sử gần 1.000 năm, bắt nguồn từ thế kỷ XI. Theo tư liệu địa phương, Tổ nghề là cụ Trương Công Thành, vị tướng văn võ song toàn triều Lý, phó tướng của Lý Thường Kiệt. Tương truyền, khi đến một vùng biển, thấy những mảnh vỏ trai, vỏ ốc với màu sắc tự nhiên trôi dạt vào bờ, cụ nảy ra ý ghép chúng thành hoa văn rồi truyền nghề cho dân làng. Buổi đầu, đồ khảm chỉ dành cho cung đình và nhà quyền quý.

   Khảm trai Chuyên Mỹ từng góp mặt trong các công trình kiến trúc triều Nguyễn ở Huế và được chọn làm quà tặng nguyên thủ quốc gia. Công đoạn quan trọng nhất là cẩn xà cừ với ba khâu dũa, đục, tỉa. Các làng Chuôn Thượng, Chuôn Trung, Chuôn Ngọ, Chuôn Hạ vẫn giữ nghề; hiện nghề thu hút hơn 7.000 lao động tại chỗ với hơn 2.000 hộ gia đình, sản phẩm sang tới Anh, Nga, Mỹ, Hà Lan, Nhật Bản.

   Tối 8.5.2026, tại Hoàng thành Thăng Long, làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ cùng làng nghề điêu khắc Sơn Đồng nhận danh hiệu thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới của Hội đồng Thủ công Thế giới (WCC); trước đó, năm 2024, danh hiệu này được trao cho Bát Tràng và Vạn Phúc. Từ năm 2011, huyện Phú Xuyên (cũ) chọn ngày 26/10 hằng năm làm ngày vinh danh làng nghề truyền thống, luân phiên tổ chức lễ hội cấp huyện và ở các xã nghề. Lễ hội vinh danh làng nghề khảm trai Chuyên Mỹ lần thứ nhất diễn ra năm 2012; các xã cũ nay thuộc Chuyên Mỹ cũng từng có lễ hội riêng: nghề da giày Phú Yên năm 2013, nghề may comple Vân Từ năm 2019.

   Theo phương án thiết kế, khu lễ hội có bãi đỗ xe.

   Về Chuyên Mỹ những ngày này là dịp để thấy cả một vùng nghề nghìn năm bày ra trước mắt, và mang về một món khảm trai từ chính nơi nó ra đời.