Vở kịch «Hoa Cúc Xanh Trên Đầm Lầy»

   Ba người bạn thời thơ ấu, một lời cầu hôn bị từ chối và hai người máy được lập trình chỉ bằng những phẩm chất tốt đẹp nhất của con người — sân khấu kịch nói Hà Nội đang mời bạn quay lại với câu hỏi mà Lưu Quang Vũ đặt ra từ những năm 1980 và bây giờ mới thật sự thành chuyện của chúng ta: điều gì còn lại của một con người khi mọi khiếm khuyết bị gỡ bỏ?

   Nhan đề không phải một hình ảnh trang trí. Theo quan niệm dân gian, ai tìm được bông cúc xanh mọc trong đầm lầy sẽ đạt được ước nguyện hạnh phúc — và tuổi thơ của Hoàng, Liên, Vân gắn với chính đầm lầy ấy nơi miền quê yên ả. Lớn lên, Lê Hoàng thành kỹ sư điều khiển học, Nguyễn Vân thành họa sĩ, Thùy Liên đi dạy học. Sau khi bị Thùy Liên từ chối lời cầu hôn, Hoàng tạo ra hai người máy mang hình hài Liên và Vân, được lập trình chỉ với những phẩm chất đẹp nhất của con người. Nhưng những “bản sao hoàn hảo” ấy không tìm thấy hạnh phúc trong thế giới do chính Hoàng dựng nên: họ bước vào đời thực và đối diện với những nguyên mẫu đang chật vật giữa áp lực mưu sinh cùng những khiếm khuyết rất đỗi đời thường. Từ thế đối lập đó, vở diễn đặt câu hỏi về giá của sự hoàn hảo, về tình yêu và bản chất con người, và giữ nguyên thông điệp xuyên thời gian: “Hạnh phúc, mới thực là điều người ta mong mỏi nhất”.

   Trong gia tài gần 50 kịch bản mà Lưu Quang Vũ kịp viết trước tuổi 40, đây là tác phẩm duy nhất đậm chất giả tưởng — một nhãn quan vượt thời đại, viết ra khi trí tuệ nhân tạo còn nằm ngoài mọi hình dung thường ngày. Nhan đề cũng vọng lại bài thơ “Hoa cúc xanh” của Xuân Quỳnh, người vợ đã cùng ông ra đi trong tai nạn năm 1988: “Hoa cúc xanh có hay là không có / Trong đầm lầy tuổi nhỏ của anh xưa”.

   Bản dựng đang diễn là của NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến, hiện là Giám đốc Nhà hát: vở ra mắt năm 2018 và giành Huy chương Vàng tại Liên hoan Sân khấu Kịch nói toàn quốc cùng năm. Họa sĩ NSƯT Doãn Bằng, âm nhạc Tường Văn, ánh sáng Xuân Khánh, biên đạo Mai Lan. Trên sàn diễn là Chí Huy, Thanh Sơn, Thu Quỳnh, Quỳnh Dương, Anh Tuấn, Nguyệt Hằng, Tuấn Anh, Bá Anh, Thanh Tú, Anh Thơ — cái khó của dàn diễn viên là hóa thân cả vào người thật lẫn bản sao máy móc của chính nhân vật mình.

   Thành lập năm 1978, Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam là nhà hát nghệ thuật quốc gia duy nhất được lập ra để phục vụ thanh thiếu nhi và khán giả trẻ, và kịch Lưu Quang Vũ từ lâu đã thành thương hiệu của sân khấu này.

   Vở dài 110 phút, phù hợp với khán giả trưởng thành và người trẻ đang tìm hiểu di sản kịch nói Việt Nam. Tháng này Nhà hát chỉ xếp hai suất diễn cho vở, và cũng trong tháng, một kịch bản khác của Lưu Quang Vũ trở lại sân khấu — “Ông không phải là bố tôi”, viết năm 1988, một trong những tác phẩm cuối cùng của ông.

   Nếu bạn muốn chọn một vở để hiểu vì sao kịch Lưu Quang Vũ vẫn sống giữa sân khấu hôm nay, đây là lựa chọn đáng để đặt vé. Bạn sẽ đứng về phía những bản sao hoàn hảo, hay về phía những con người còn nguyên khiếm khuyết?